Atatürk´de biyodizel kullanmış
Özel Tüketim Vergisi tartışması nedeniyle bu aralar sürekli gündemde olan çevreye saygılı biyodizelin arabalarda kullanılmasını ilk olarak Atatürk´ün başlattığı ortaya çıktı.
Biyodizelin, Atatürk döneminde, 1934´te, ´´harp veya buna mümasil fevkal´ade bir vaziyet karşısında yurtdışı bağımlılıktan kurtularak, ihtiyacın yerli kaynaklardan sağlanması´´ amacıyla denendiği belirlendi.
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tartışması nedeniyle gündemde bulunan biyodizelin, Atatürk döneminde, 1934´te, ´´harp veya buna mümasil fevkal´ade bir vaziyet karşısında yurtdışı bağımlılıktan kurtularak, ihtiyacın yerli kaynaklardan sağlanması´´ amacıyla denendiği belirlendi.
Belirlemeye göre, 1934´te Atatürk Orman Çiftliği´nde (AOÇ), traktörlerde bitkisel yağın kullanımı konusunda deneme yapıldı. İki ay süren deneme sonucunda, traktörlerde bitkisel yağın yakıt olarak tüketiminin motorine göre çok az fark ettiği ve motor silindir kafalarında koklaşma olduğu rapor edilmiş.
Konya Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Öğüt, 1934´de Türkiye´de biyodizelin denendiğine ilişkin belgenin Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Kütüphanesi´nde, Fakülte Dekanı Prof. Dr. Cemal Altuğ´un katkıları ile sağlandığını, bu belgenin yer aldığı kitapçığın da kendisinde olduğunu söyledi.
Prof. Dr. Hüseyin Öğüt, A.A muhabirine yaptığı açıklamada, Alman Rudolf Diesel (1858-1913) tarafından yerfıstığı yağına göre tasarlanan ilk dizel motorun 1900 yılında Paris Fuarı´nda sergilendiğini hatırlatırken, ilk biyodizel motorunun sergilenmesinden 34 yıl sonra Türkiye´de bu denemenin yapılmasının, bugün sıkça kullanılan ´´ENERJİ ARZINDA GÜVENCE´´ vizyonuna yıllar önceden nasıl önem verildiğini gösterdiğini söyledi.
Yer fıstığına göre tasarlanan motorun ilk sergilendiği 1900´lü yıllarda petrolün stratejik yönünün olmayışı ve ucuzluğu dolayısıyla bitkisel yağın yakıt olarak kullanım düşüncesinin gündemden düştüğünü, dizel motorlarda kullanılmaya başlanan petrol ürünü yakıta Rudolf Diesel´in ismine izafeten ´´Diesel Yakıtı´´ adı verildiğini anlatan Prof. Dr. Öğüt, ancak daha sonraki yıllarda bitkisel yağın yakıt
olmasını engelleyen gliserinin, bitkisel yağın bünyesinden uzaklaştırılması çalışmalarının yürütüldüğünü ve bu yeni yakıt için ilk patentin Belçika´da 1937 yılında alındığını kaydetti.
Biyodizel kavramının bilimsel literatüre 1982 yılında girdiğini belirten Prof. Dr. Hüseyin Öğüt, Türkiye´de bitkisel yağların traktörlerde yakıt olarak kullanılması çalışmalarına ilk defa 1934 yılında başlandığı konusunda tarihi belge bulunduğunu söyledi.
-´´HARP HALİNDE HARİCİN YARDIMINDAN KURTULMAK...´´ -
Belgelere göre, AOÇ ve Etimesgut arasındaki 25 kilometrelik mesafedeki arazilerin, bitkisel yağı yakıt olarak kullanan traktörlerle sürülmesi konusunda, 1934 yılında, bir proje uygulandı. Projenin gerekçesinde, ´´Her memleket harp veya buna mümasil fevkal´ade bir vaziyet karşısında haricin yardımından kurtularak mümkün mertebe kendi hudutları dahilindeki membalardan elde edebileceği madde-i müşteilerle ihtiyacını temin etmek lüzumunu ehemmiyetle hissetmiştir´´ ifadesine yer verildi.
Projenin yürütülmesi için, milletvekilleri yanında, Ziraat Bankası, İktisat, Milli Müdafaa vekaletleri ve bazı uzmanlardan oluşan bir tecrübe heyeti ile ayrıca teknik heyet oluşturulmuş. Projenin yürütülmesinde görevli 11 kişilik ´´Tecrübe Heyeti
Umumiyesi´´nin isimleri ise şöyleydi: ´´İzmir Mebusu Rahmi (Reis), Bursa Mebusu Muhlis (Reisvekili), Yozgat Mebusu Tahsin, Ziraat Bankası Fen Müşaviri Hikmet, Aydın Mebusu Mitat, Manisa Mebusu Yaşar, Şurayı devlet azasından Süreyya,
Konya Mebusu Hamdi, Eskişehir Mebusu Emin, Ticaret Müsteşarı Şakir, Ziraat Bankası Umum Müdürü Şükrü.´´ Proje kapsamında ayrıca, İktisat Vekaleti Ziraat Umum Müdürü Naki Bey başkanlığında oluşturulan 6 kişilik ´´faal teknik tecrübe heyeti´´ ise ´´mühendis Refik İsmail, Milli Müdafaa Vekaleti Fen Şefi Yüzbaşı Nefi, motör mütehassısı Mr. Hugo Hirsch, sabık Halkalı Müderrisi Reşat Hakim, İktisat Vekaleti Ziraat Makineleri Laborutuvarı Şefi Esat Ahmet´´ beylerden oluşmuştu.
Bu çalışmada, zeytinyağı, haşhaşyağı, pamukyağı ve ayçiçekyağı kullanılır. Bu yağların rafine edilmemiş durumdadır. Deneme, soğuk havanın bu yağlar üzerinde olumsuz etkisi olabileceği düşüncesiyle yaz aylarında yapılır. Bu çalışmalar yapılırken, denemelerde Lanz (Alman), Hoşefranz (Macar), Muktells (İsveç) ve Fordson (Amerikan) markalı traktörler kullanılır.
Çalışma sunucunda bitkisel yağlarda yakıt tüketiminin motorine göre çok az fark ettiği ve motor silindir kafalarında koklaşma olduğu rapor edilir.
Prof. Dr. Hüseyin Öğüt, biyodizel konusunda 1934´te yapılan ve 2 ay süren denemeden daha sonraki yıllarda buna ait çalışmaların akademik düzeyde devam ettiğini, petrol fiyatlarındaki spekülatif artışların biyodizel alanındaki çalışmaları tüm dünyada yeniden gündeme taşıdığını, Türkiye´de de özellikle 1990´lı yıllardan itibaren biyodizel alanındaki çalışmaların yoğunlaştığını anlattı. Öğüt, teknolojinin gelişmesi, bitkisel yağlardaki gliserinin ayrıştırılabilmesi nedeniyle, 1934´te tespit edilen ´´motor silindir kafalarında koklaşma olduğu´´ sorunun bugün ortadan kalktığına işaret etti.
