Bebeklerde Sarılık
Eritrositler (kırmızı kan hücreleri) kanın rengini verirler. İçlerinde hemoglobin ve hemoglobinin yapısında da bilirubin vardır. Hemoglobin yıkılınca içeriğindeki bilirubin açığa çıkar. Sarılık kanda bilirubinin miktarının arttığı durumlar için kullanılan bir ifadedir. Sarılık denir çünkü bilirubinin rengi sarıdır ve biriktiği organ ve dokuyu sarı renge boyar. Cilt, gözün beyaz bölümü gibi… Normalde kanda açığa çıkan ve biriken bilirubin karaciğer tarafından tutulur. Safra yolları ile barsaklara salgılanır ve dışkı ile atılır. İşte bilirubin karaciğerin parçalama hızından daha hızlı bir şekilde açığa çıkarsa sarılık ortaya çıkar. Sarılık önce yüz ardından gövdede ortaya çıkar, ilerledikçe ayaklara doğru yayılır. Anne babalar yeni doğan bebeği olası renk değişikliklerine karşı dikkatle incelemelidirler. Parmakla yavaşça bebeğin burun ucuna veya alnına basıp çektiğinizde normalde cilt beyaz görünür eğer sarı renk görülüyorsa bebeğinizin doktoruna başvurunuz. Sarılığın birçok nedeni olabilir ve yeni doğanlarda görülen sarılığın en sık nedeni “fizyolojik sarılık”’tır ki yeni doğanların yüzde 50’si hayatın ilk beş gününde klinik olarak sarılıklıdır. Fizyolojik sarılık sağlıklı bebeklerde olabilen, hastalık olarak bakılmayan doğal bir süreç gibi değerlendirilen kısacası tehlike içermeyen sarılıktır. “Patolojik sarılık” hastalık olan ya da tehlikeli olabilen sarılıktır. Çok daha az sıklıkla görülür. Kan grubu uyuşmazlığı, karaciğer safra yollarının tıkanması, viral hepatit, kalıtsal karaciğer hastalıkları patolojik sarılığa yol açan başlıca durumlardır. Sarılığın tanısı bebeğin topuğundan alınan kanda bilirubin değerlerine bakılarak konulur. Sağlıklı ve zamanında doğan (term) bebeklerde hayatın ilk haftasında bilirubin 12 mg.’ın altındadır; eğer 17 mg. ise ileri tetkik ve tedavi gerekir. Hafif sarılık için genellikle tedaviye ihtiyaç yoktur. Bilirubin yüksekliği tedavi edilmesi gereken düzeylere ulaşırsa fototerapi (UV tedavisi), kan transfüzyonu, ilaç tedavisi ve sık beslenme… ile tedavisi mümkündür. Ancak zaman kaybetmemek gerekir. En sık görülen sarılık tipleri şöyledir: 1- Fizyolojik sarılık Sağlıklı yeni doğan bebeklerin ya karaciğerlerinin tam olarak olgunlaşmaması, bilirubinin barsaklara ulaştırılamaması ya da barsaklardan geri emilen bilirubin miktarının fazlalığına bağlı olarak ortaya çıkar. Doğumu takip eden 2 ile 4. günlerde birçok bebek sarı ile turuncu arası bir renk alırve bir iki hafta içinde kaybolur. Prematüre (erken doğan) bebeklerde daha sık görülür.Hafif fizyolojik sarılık genellikle tedaviye ihtiyaç duymaz. Daha ağır olgularda ultraviyole ışığın kullanıldığı fototerapiyle etkili biçimde iyileştirilebilir. 2-Anne sütüsarılığı Anne sütünde bulunan bazı maddeler sarılığa neden olabilmekte, bilirubin değerleri 20 mg’ın üzerine çıkabilmektedir. Anne sütüne bağlı sarılık 4–7. günlerde başlar. Bir haftadan fazla sürerse doktora kontrolünde bir iki gün anne sütüne ara vermek gerekebilir. 3- Kan grubu uyuşmazlığı Kan grubu uygunsuzluğuna bağlı sarılık genellikle hayatın ilk günü başlar ve anne ile bebek arasındaki Rh uygunsuzluğu ağır sarılık nedenidir. Rh uygunsuzluğu ikinci bebeklerde görülür. Rh (-) kan grubuna sahip annelerin gebeliklerini sıkı kontrol altında geçirmelidirler. Ne zaman Patolojik Sarılık? Sarılık doğum sonrası ilk 24 saati içinde ortaya çıkmışsa, Bebeğin sarılığı 7 günden sonra koyulaşıyorsa, Bebeğin sarılığı iki haftadan fazla uzamışsa, Bebeğin ateşi 37.8oC’nin üzerinde ise, Bebek hasta görünümlü ise, Bebek gerekli kiloyu alamıyorsa artık fizyolojik sarılık değildir ve zaman kaybetmeden çocuk doktoruna başvurmak gerekmektedir. Fizyolojik ve patolojik sarılık arasındaki farklar: Fizyolojik sarılıkta sararma bebeğin yaşamının ikinci veya üçüncü gününde başlar. Prematüre bebeklerde ise sararma daha geç başlar (üçüncü veya dördüncü gün). Patolojik sarılık ilk 24 saatte ortaya çıkar. Fizyolojik sarılık bebek 7–10 günlük olduğunda azalır. Prematüre bebeklerde ise daha uzun (15 gün sürer.) Patolojik sarılık daha uzun sürer. Fizyolojik sarılıkta bilirubin değeri 12mg ‘dan azdır. Prematüre bebeklerde ise 15mg’dan azdır. Patolojik sarılıkta ise bilirubin değeri daha yüksektir.
