DNA ve Kriminoloji
Teknolojik
geliÅŸmeler, moleküler genetik biliminin geliÅŸimini hızlandırmış;
kriminal problemlerin çözümünde de kullanılacak delillere
yenilerini eklemiÅŸtir. Bilimin ana hedefi gerçeÄŸi aramaktır ve
yüzyıllardır hukuki problemlerin çözümünde yardımcı olmuÅŸtur.
Kriminoloji kelimesinin Türkçe karşılığı “suç bilimi”dir.
Suçluların ve suçsuzların ayrımında kullanılan teknikler giderek
özelleÅŸmiÅŸtir. 20 yy. başında parmakizi analizleri teknikleri
kullanılırken son yıllarda DNA analiz teknikleri kullanılmaya
başlanmıştır.
DNA molekülü kanıt için güçlü bir araçtır. Çünkü tek yumurta
ikizleri dışında tüm insanların DNA’ sı birbirlerinden
farklıdır. Bu özellik kriminal tanı koymada temel faktördür. Bir
diÄŸer önemli özellik ise bir insanın DNA’sının her hücrede
birebir aynı olmasıdır. ÖrneÄŸin, bir insanın kan hücrelerinden
alınan DNA örneÄŸi, saç hücresinde, kemik hücresinde yada sperm
hücresindeki DNA ile aynıdır.
Suç mahalinden toplanan DNA örnekleri, parmak izinde olduÄŸu gibi
kıyaslama yöntemi ile kiÅŸiyi ÅŸüpheli olmaktan çıkarabilir ya da
kanıt oluÅŸturarak bir ÅŸüpheli ile baÄŸlantı kurabilir.Aynı
zamanda farklı suç mahalleri ile baÄŸlantı kurulmasını
saÄŸlayabilir.
DNA moleküllerinin kriminal amaçlı kullanılması, insan
dokusundan elde edilen DNA’nın, belirli bölgelerinin incelenerek
“barkod”lama iÅŸlemi ile gerçekleÅŸtirilir. “Barkod” bilgisayar
tarafından sayısal bir deÄŸere dönüÅŸtürülür. Böylelikle her
insanın (yumurta ikizi hariç) kendine özgü bir barkodu
olacaktır.
Bilimsel koşullara ve konuyla ilgili dernekler ve kurumların
oluÅŸturduÄŸu çalışma grupların tavsiyelerine uygun olarak
gerçekleÅŸtirildiÄŸi takdirde, yeryüzünde DNA molekülü aynı olan
iki kişinin bulunması olanaksızdır.(İhtimal 1 trilyonda birden
azdır.)
Suç mahalinden alınan örnek dokular, laboratuvar ortamında
DNA’ları ayrıştırılır ve saflaÅŸtırılır. Elde edilen DNA
molekülleri üzerindeki bazı bölgeler (DNA profilleri) binlerce
kez kopyalandıktan sonra UV ışığı altında görüntülenir. UV ışığı
altında DNA’da beliren bantlar bilgisayar yardımıyla
barkotlanır. Farklı sanıklara ait barkodların karşılaştırılması
araştırmacıya gerekli bilgiyi verir.
DNA profilleri kan, sperm, deri hücreleri, dokular, organlar,
kas, beyin hücreleri, diÅŸ, kemik, saç, tırnak, ter, burun
sıvısı, tükürük, idrar, dışkı gibi alınan örneklerden temin
edilebilmektedir.
AraÅŸtırmacının hayal gücü ile kurulan baÄŸlantılar olayların
çözümüne yaklaÅŸtırıcı etkendir. Mesela, yanarak ölen bir insanın
dişinden alınan DNA profili mevcut gen bankasında bulunan
örnekler ile karşılaÅŸtırılması kurbanın kimliÄŸini
belirleyecektir.;
AÅŸağıdaki tabloda suça iliÅŸkin kanıtlar ve bu kanıt üzerindeki
DNA molekülünün muhtemel yeri ve kaynağı gösterilmiÅŸtir.
Kaynak :genetikbilimi.
