Dna Nerede bulunur?
DNA "Deoksi Ribo Nükleik Asit"rnisimli bir tür molekül grubunun kısaltılmış isimidir.DNA`nın çiftrnzincirli ip merdivene benzediğindenrnbahsetmiştik(Bkz.Önsoz,Sekil-1).Çift zincirli yapıdaki DNA zincirirnoldukça uzun bir zincirdir.Bu zincir hücre içindeki özel enzimler vernproteinler aracılığı ile paketlenir.
rn rnNasılki uzun bir ipi makaraya düzenli bir şekilde sarıyorsanız, hücredernbuna benzer bir mekanizma ile DNA yı paketleyerek çekirdeğininrn(Nukleus) içine yerleştirir.DNA her hücrede bulunur.Örneğin şu anrnekrana bakan gözlerinizdeki her hücrenin içinde DNA zinciri paketlenmişrnbir vaziyette yerleşik olarak bulunur.Veyahut klavyeyi kullananrnellerinizdeki herbir hücrenin içerisinde ayrı ayrı DNA molekülürnbulunur.Böbreklerinizin hücrelerinde, karaciğerinizin hücrelerinde,rnkemik hücrelerinizde kısacası vücudunuzdaki her hücrede DNA molekülürnmevcuttur.
rn rnDNA uzun bir zincir olmasına karşılık üzerindeki baz sıraları bir düzenrniçerisinde taksim edilmiştir. Taksim edilen bu baz gruplarına ise" Gen "denir.Meselarnbir canlının DNA zincirinde 15.000.000 adet baz(Nukleotid) dizisi olsunrnve bu baz dizileri 1000 ` er adet olmak üzere 15 gruba ayrılmışrnolsun.İşte bu 15 tane grubun her biri birer "gen" dir.İnsan hücresindernise yaklaşık olarak 3 milyar adet gen bulunur.Tabii her genin içindernbinlerce nükleotid dizisi vardır.
rn rnBir canlının bütün karakterleri ise DNA daki genlerde saklıdır.Burngenlerin nasıl olupta bir canlıyı meydana getirdiğine ilerleyenrnbölümlerde deyineceğiz.
rn
rn rnYukarıdaki DNA zincirine bakacak olursanız a,t,g ve c olmak üzere 4rnfarklı bazın birbirleriyle karşı karşıya gelerek bağlandığınırngörürsünüz.Bu bağlanmalar belirli bir düzene göre yapılır.rn"a=adenin","t=timin","g=guanin " ve "c=sitozin" bazları arasında adeninrnbazı yanlızca timin ile guanin bazı ise yanlızca sitozin(c) ile bağrnyapar.Bunun nedeni ise oldukça ilginçtir.
rn rnAdenin ve Guanin bazları yapısal olarak büyük boylu moleküllerdir.Timinrnve Sitozin ise küçük boylu moleküllerdir.Adenin ve timin bazlarını birrnfutbol topu, guanin ve sitozin bazlarını ise tenis topu olarakrndüşünebilirsiniz.
rn rnEger adenin bazının karşısına timin değilde guanin gelseydi heliksrnyapısının düzgün ilerlemesi mümkün olmayacaktı.Fakat DNA da küçükrnbazlara karşı büyük bazların gelmesiyle aradaki mesafenin her noktadarnsabit olması sağlanmıştır. DNA nın yapısı bazların bu şekilde ardırnardına sıralanmasıyla uzayıp gider.Aşağıdaki şekilde ise bazlarınrnsıralanışı biraz daha anlaşılır bir şekilde görülmektedir.
rn
rnEminizki bazların DNA üzerinde bu şekilde sıralanmasının, canlılığınrn"şifresi" ile ne ilgisi olduğunu merak ediyorsunuzdur.Az öncedernbelirttiğimiz gibi bu şifrelerin bir canlı organizmayi nasıl meydanarngetirdiğini şimdi açıklayacağız.rn rnDNA daki şifrelerden canlı bir organizmanın meydana gelmesi, aslındarnhücre içinde oldukça karmaşık bir dizi işlem neticesinde meyadanarngelir.Fakat yazımızda bu işlemleri en kaba haliyle ele aldık.
rn DNA daki şifrelerin deşifre olup organizmayı meydana getirmesi aşama aşama meydana gelmektedir.Bu aşamalar ise sırasıyla ;
rn 1-) DNA dan RNA sentezi (Transkripsiyon)
rn 2-) RNA dan protein sentezi (Translasyon)
rn 3-) Proteini üretilen hücrenin farklılaşması (Morfogenez)
rn Şimdirnbu aşamaları teker teker ele alarak yanlızca bir DNA molekülündenrndevasal bir canlının nasıl mükemmel bir şekilde meydana geldiğinirnöğrenelim.rn
