DNA'mız Nasıl Çalışır?
Hücre çekirdeğinde binlerce gen bulunur. Genler vücuda ihtiyacı olan
molekülleri üretmesi için yönlendirir, protein üretimi gibi.
Her hücre tam bir gen yapısına sahip olmasına karşın, her biri kendi
işiyle ilgili direktifleri yerine getirir. Genler deok siribonükleik
asitden, yani DNA`dan meydana gelir. DNA, uzun, ince ve kendi etrafında
kıvrılan merdiven görünümünde bir moleküldür. Basamaklar baz adı
verilen dört temel kimyevi maddeden oluşur. Bunlar adenin (A), timin
(T), guanin (G) ve sitosin (C)`dir. Her basamak merdivenin iki tarafına
bağlı iki bazdan meydana gelir. T temeli yalnızca A temeliyle birlikte
bulunabilirken, G temeli yalnızca C temeliyle birliktedir.
DNA`nın iki önemli işlevi vardır. Birincisi gen içinde anne ve babadan
gelen kalıtımsal özellikleri saklarlar. İkinci özelliği ise kendisinin
benzer kopyalarının üretilmesini sağlar.
Bir gendeki bilgiyi aktarmak için, gendeki DNA`nın bir bölümü düz bir
biçim alır ve basamaklardan biri ikiye ayrılır. DNA basamağının ayrılan
kısımlardan biri kullanılarak, haberci adıyla anılan RNA molekülü
meydana getirilir. Eğer bölünmüş DNA G-C-T sinyali veriyorsa, haberci
RNA C-G-A şeklinde formüle olur. Daha sonra RNA hücre çekirdeğinden
ayrılarak, bu bilgiyi hücre katoplazmasındaki ribozomlara taşır.
Ribozomlarda RNA molekülünün taşıdığı mesaj doğrultusunda proteinler
üretilir. Bir protein zinciri amino asitlerin birleşmesinden meydana
gelir. Amino asitler hücreye, yiyecekler depolanmak amacıyla
getirilmiştir. Her amino asit, üç temel asidin belirli bir birleşimi
ile ayırdedilir.
Haberci RNA ribozom içinden üç temel kimyevi maddeyi geçirir. Her temel
madde düzeneği taşıyıcı RNA adı verilen moleküller tarafından
algılanır.
Mesajdaki temel madde düzeneğine uyularak taşıyıcı RNA molekülleri
ribozoma ulaşır ve her biri kendi amino asidini getirir. Haberci RNA
ribozomdan geçerken amino asidler bir zincir gibi birleşerek, protein
zinciri oluştururlar. Haberci RNA ribozoma ne zaman amino asid zinciri
oluşturup ne zaman bu işleme son vermesi gerektiğini de iletir.
Bir hücre bölündüğünde genlerdeki DNA merdivenleri düzleşerek, ortadan
ikiye ayrılır. Özel bir proteinin yardımı ile her yarı kendisinin bir
eşini oluşturacak kopya kağıdı görevi üstlenir. Bu yolla, bir
kromozomdan bender iki kromozom meydana gelir. Ve bir hücre
bölündüğünde, her iki bölümde tam bir DNA kodlu direktifler setine
sahiptir.
