Kimyasal Sentezde DNA Kullanımı
Okuduğumuz bilimsel makalelerde DNA`nın
giderek daha fazla kimyasal sentezde kullanıldığına şahit oluyoruz.
Dolayısıyla DNA, sadece, temel bilim olarak üzerinde çalışılan ve
genetik biliminin hammaddesi olan bir konu olmaktan çıkıp, kimyada
belirli amaçlara hizmet eden bir araç haline gelebiliyor.
DNA, bu durumu temel yapısal özelliklerine borçlu. Öyle ki, iki tamamlayıcı
DNA ipliği birbirinden bağımsız olarak suya attığımızda, eninde sonunda
birbirlerini bulup ikili sarmal yapacaklarını biliyoruz. Dolayısıyla,
birbirlerine yaklaşmalarını istediğimiz iki şeyi (iki molekülü, iki
nanoparçacağı, vs..) iki farklı DNA ipliğine bağladığımızda bunların
yan yana geleceklerinden neredeyse eminiz. Bu aslında tipik bir
`Birlikten kuvvet doğar.` örneği; çünkü tek bir hidrojen bağının pek
bir önemi olmadığı halde, bir oligonükleotitteki onlarca hidrojen
bağının bir kuvvet doğuracağını biliyoruz.
Örneklere geçmek gerekirse, ilk örneğimiz, Harvard University`den David R. Liu`nun çalışmaları. DTS (DNA Templated Organic Synthesis)
yani DNA-kalıplı Organik Sentez diye çevirebileceğimiz yaklaşıma göre,
Liu grubu birçok organik bileşiği DNA kullanarak sentezlemişler. Daha
da ilginç olanı, bu tip bazı tepkimelerin DNA sarmalının sağ elli olmasından dolayı enantiyoseçici olabilmesi. Bunun kontrolünü de, ilgili DNA parçasını sol elli hale getirdiklerinde (bkz. Z konformasyonu) öteki enantiyomeri elde ederek yapmışlar. İlginç diil mi?
Bir diğer örneğimiz de nanoparçacıklar
dünyasından... Misal, nanoparçacıkları yaklaştırıp biraraya getirmek
(yani bir `aggregate` oluşturmak)istiyorsunuz; kullanabileceğiniz
birçok yöntem var, DNA kullanmak da bu yöntemlerden biri.. Northwestern
University`den Chad A. Mirkin`in çalışmalarında bunun örneklerine rastlayabilirsiniz.
Son örneğimiz de tabi ki birçok yazımızda bahsettiğimiz Nadrian Seeman`ın DNA nanoteknolojisi çalışmaları. DNA`dan küp yapmanın ötesinde, bu şahsiyetin, 2-B kristaller, DNA temelli hesaplama, nanomekaniksel aletler gibi DNA kullanarak yaptığı çalışmalar da mevcut...
Tabi ki bunlar gibi belki onlarca örnek bulmak mümkün..Sadece üç örnek vermekle yetinmek gerek..
