Basortusu yasaginin ´sosyolojisi´
ALI UNAL
Zaman-08/10/2007
Batida Ronesans´la birlikte degisen dunya gorusu, kadin ve aile konusunda en onemli tesirini 1.Dunya Savasini takiben ortaya koymustur. O zamana kadar Batida da aile buyuk oranda hâlâ gucluydu ve kadin hâlâ cemiyetin temeli mesabesindeydi; giyimi de, Dogudaki gibi uzun ve boldu.
1.Dunya Savasindan sonra milyonlarca kadin kocasiz, yuvasi erkeksiz kaldi. Bir yandan o ayakta kalabilmek icin calisma hayatina dokulurken, bir yandan da savasin meydana getirdigi psIkolojik tesir altindaki genc erkekler, hem hayattan "kâm" alma arzusuyla, hem de ihtiyac duyulan is gucunu karsilamak maksadiyla sokaklara sacildilar.
Ronesanstan sonra dinle merhale merhale baglari koparmanin neticesinde, artik olumden sonra kendini bekleyen ebedî bir adalet, mukâfat ve ceza diyarinin olduguna inanmayan; butun insanligi azalari, organlari, melekeleri birbirini tamamlayan, birbirine yardim eden bir fert degil, tek kendisinden, kendisini de bedenî arzularindan ibaret goren; hayati dogum ile olum arasinda gecen kisa bir zaman parcasi olarak degerlendiren insanin ana ugrasi, kendisine maddî acidan en yararli gordugu seyleri toplamak ve en fazla zevk ve eglence veren, tatmin oldugunu sandikca daha cok acligini hissettigi bedenî arzulari doyurmaktan baska ne olabilir? Bu anlayista her seyin yarari ve degeri, maddî-biyolojik bir organizma, bir hayvan olan insana ne kadar zevk verebiliyor olcusuyle degerlendirilmekte ve ona en hayvanî, en bastan cikarici zevk verecek seylerin basinda da insan vucudu gelmektedir. Batida Ronesanstan itibaren cikan bu anlayis, insan vucudunu sanatin da, edebiyatin da en onde gelen konusu yapmistir. M. Angelo´nun, Hazret-i Davud´u (aleyhisselam), bir peygamberi, gucunun ve guzelliginin zirvesinde, yalnizca butun adaleleri degil, cinsel organlari bile ayrintilarina kadar ortada bir genc seklinde gosteren heykeli, Ronesans´tan once masumiyet ve haya timsali olarak resmedilen Hazret-i Meryem´in Ronesansla fizikî guzellikleri onde bir kadin olarak tasvir edilmesi, buna iki ornektir. Bu anlayista cinsî arzular surekli kamcilanir ve vahsilesir ve kadin da ancak verdigi zevk ve tatmin nispetinde deger tasir. Dolayisiyla o, bedenini surekli teshir etmelidir. Teshirin basladigi yer ise saclar, yuz ve boyundur. Bu sebeple, basortusune karsi verilen mucadele, inanc, dunya gorusu, kultur ve medeniyet mucadelesidir; manâya karsi maddenin, din´e karsi dunyanin, masumiyete, manevî degerlere karsi sehvetin mucadelesidir.
Meselenin bir diger onemli boyutu da: Soz konusu dunya gorusu, kultur ve medeniyetin kurdugu mevcut modern sistem, surekli tuketim zemininde yurumektedir. Bunun icin de, temelde pek az seye muhtac olan insanin ihtiyaclari surekli artirilmakta, kamcilanmakta, ozellikle de cinsel arzular on plana cikarilmaktadir. Boyle bir sistemde kadina bicilen rol, tuketen ve tukettiren bir arac olmaktir ve onun degeri de bu rolunu oynayabildigi olcudedir. Sadece bir bedenden ibaret gorulen kadin, tuketmek ve tuketilmek zorundadir; giyiminin seklini ve turunu tayin eden de bu zorunluluktur. Kadin, bu vahsî sistemin en zayif ve en cok somurulen kurbani, ayni zamanda en keskin silahidir.
Altinda bu temel gerceklerin yattigi basortusu meselesini en fazla dusunmesi gerekenler, onu ozellikle dinî bir vecibe olarak takanlardir. Dolayisiyla basortusu, kadinin once kendisini fizikî cazibeden ibaret bir beden olarak gormesine mani oldugu, sonra yabanci gozler karsisinda boyle bir beden olmaktan kurtardigi, iffet, haya, masumiyet gibi en engin faziletler âbidesi olarak gorunmesine hizmet ettigi, birakin uretim-tuketim cilginligindan, dolayisiyla en buyuk arac olarak kadin bedeninden ve câzibesinden beslenen modern sisteme bir tuketim araci olarak hizmet sunmayi, onun carklarina comak sokabildigi olcude bas ortusudur. Yoksa, manâsini da, gercek degerini de kaybedecektir.
